१९९९ मध्ये आयपीटीव्ही बाजारात आल्यापासून, वाढीचा दर हळूहळू वाढला आहे. अशी अपेक्षा आहे की २००८ पर्यंत जागतिक आयपीटीव्ही वापरकर्त्यांची संख्या २६ दशलक्षांपेक्षा जास्त होईल आणि चीनमधील आयपीटीव्ही वापरकर्त्यांचा २००३ ते २००८ पर्यंतचा चक्रवाढ वार्षिक वाढीचा दर २४५% पर्यंत पोहोचेल.
सर्वेक्षणानुसार, शेवटचा किलोमीटरआयपीटीव्हीसामान्यतः डीएसएल केबल ऍक्सेस मोडमध्ये वापरल्या जाणाऱ्या आयपीटीव्हीमध्ये, बँडविड्थ, स्थिरता आणि इतर घटकांमुळे सामान्य टीव्हीच्या तुलनेत स्पर्धा करताना तो तोट्यात असतो. तसेच, केबल ऍक्सेस मोडच्या उभारणीचा खर्च जास्त असतो, चक्र लांब असते आणि ते अवघड असते. त्यामुळे, आयपीटीव्हीच्या लास्ट-माईल ऍक्सेसची समस्या कशी सोडवायची, हा एक विशेष महत्त्वाचा प्रश्न आहे.
वायमॅक्स (WiMAX - Worldwide Interoperability for Microwave Access) हे IEEE802.16 मालिकेच्या प्रोटोकॉलवर आधारित एक ब्रॉडबँड वायरलेस ऍक्सेस तंत्रज्ञान आहे, जे मेट्रो ब्रॉडबँड वायरलेस तंत्रज्ञानासाठी हळूहळू एक नवीन विकासाचे केंद्र बनले आहे. हे सध्याच्या DSL आणि वायर्ड कनेक्शन्सची जागा घेऊन स्थिर आणि मोबाइल स्वरूपाचे वायरलेस ब्रॉडबँड कनेक्शन्स प्रदान करू शकते. त्याच्या कमी बांधकाम खर्चामुळे, उच्च तांत्रिक कामगिरीमुळे आणि उच्च विश्वसनीयतेमुळे, आयपीटीव्हीच्या (IPTV) लास्ट-माईल ऍक्सेसची समस्या सोडवण्यासाठी हे एक उत्तम तंत्रज्ञान ठरेल.
२, आयपीटीव्ही ऍक्सेस तंत्रज्ञानाची सद्यस्थिती
सध्या, आयपीटीव्ही सेवा पुरवण्यासाठी सामान्यतः वापरल्या जाणाऱ्या ऍक्सेस तंत्रज्ञानामध्ये हाय-स्पीड डीएसएल, एफटीटीबी, एफटीटीएच आणि इतर वायरलाइन ऍक्सेस तंत्रज्ञानाचा समावेश आहे. आयपीटीव्ही सेवांना आधार देण्यासाठी विद्यमान डीएसएल प्रणाली वापरण्यातील कमी गुंतवणुकीमुळे, आशियातील ३/४ दूरसंचार ऑपरेटर आयपीटीव्ही सेवा पुरवण्यासाठी डीएसएल सिग्नलचे टीव्ही सिग्नलमध्ये रूपांतर करण्यासाठी सेट-टॉप बॉक्सचा वापर करतात.
आयपीटीव्ही बेअररच्या सर्वात महत्त्वाच्या सामग्रीमध्ये व्हीओडी (VOD) आणि टीव्ही कार्यक्रमांचा समावेश होतो. आयपीटीव्हीची पाहण्याची गुणवत्ता सध्याच्या केबल नेटवर्कच्या बरोबरीची असावी हे सुनिश्चित करण्यासाठी, आयपीटीव्ही बेअरर नेटवर्कला बँडविड्थ, चॅनल स्विचिंगमधील विलंब, नेटवर्क क्यूओएस (QoS) इत्यादींमध्ये हमी देणे आवश्यक असते. डीएसएल तंत्रज्ञानाचे हे पैलू आयपीटीव्हीच्या गरजा पूर्ण करण्यास असमर्थ आहेत आणि डीएसएलचा मल्टिकास्टसाठीचा सपोर्ट मर्यादित आहे. आयपीव्ही४ (IPv4) प्रोटोकॉल राउटर्स मल्टिकास्टला सपोर्ट करत नाहीत. सैद्धांतिकदृष्ट्या डीएसएल तंत्रज्ञान अपग्रेड करण्यास अजूनही वाव असला तरी, बँडविड्थमध्ये गुणात्मक बदल फार कमी आहेत.
३, वायमॅक्स तंत्रज्ञानाची वैशिष्ट्ये
वायमॅक्स (WiMAX) हे IEEE802.16 मानकावर आधारित एक ब्रॉडबँड वायरलेस ऍक्सेस तंत्रज्ञान आहे, जे मायक्रोवेव्ह आणि मिलीमीटर वेव्ह बँड्ससाठी प्रस्तावित केलेले एक नवीन एअर इंटरफेस मानक आहे. हे 75Mbit/s पर्यंत ट्रान्समिशन दर आणि एका बेस स्टेशनद्वारे 50km पर्यंतचे कव्हरेज प्रदान करू शकते. वायमॅक्स हे वायरलेस लॅनसाठी (LANs) आणि ब्रॉडबँड ऍक्सेसच्या शेवटच्या टप्प्यातील (लास्ट माइल) समस्या सोडवण्यासाठी डिझाइन केलेले आहे. याचा उपयोग वाय-फाय "हॉटस्पॉट्स"ना इंटरनेटशी जोडण्यासाठी, तसेच कंपनी किंवा घराच्या परिसराला वायर्ड बॅकबोन लाइनशी जोडण्यासाठी केला जातो, ज्याचा उपयोग केबल आणि डीटीएच लाइन म्हणून केला जाऊ शकतो. याचा उपयोग व्यवसाय किंवा घरासारख्या परिसरांना वायर्ड बॅकबोनशी जोडण्यासाठी आणि वायरलेस ब्रॉडबँड ऍक्सेस सक्षम करण्यासाठी केबल आणि डीएसएलचा वायरलेस विस्तार म्हणून देखील केला जाऊ शकतो.
४. वायमॅक्स आयपीटीव्हीचा वायरलेस ऍक्सेस साकारते
(1) अॅक्सेस नेटवर्कवरील आयपीटीव्हीच्या आवश्यकता
आयपीटीव्ही सेवेचे मुख्य वैशिष्ट्य म्हणजे तिची परस्परसंवादक्षमता आणि रिअल-टाइम उपलब्धता. आयपीटीव्ही सेवेद्वारे, वापरकर्ते उच्च-गुणवत्तेच्या (डीव्हीडी दर्जाच्या जवळपासच्या) डिजिटल मीडिया सेवांचा आनंद घेऊ शकतात आणि ब्रॉडबँड आयपी नेटवर्क्समधून मुक्तपणे व्हिडिओ कार्यक्रम निवडू शकतात, ज्यामुळे मीडिया प्रदाते आणि मीडिया ग्राहक यांच्यात महत्त्वपूर्ण परस्परसंवाद साधला जातो.
आयपीटीव्हीचा पाहण्याचा दर्जा सध्याच्या केबल नेटवर्कच्या दर्जाशी तुलनात्मक असावा हे सुनिश्चित करण्यासाठी, आयपीटीव्ही ऍक्सेस नेटवर्कला बँडविड्थ, चॅनल स्विचिंगमधील विलंब, नेटवर्क क्यूओएस इत्यादी बाबतीत हमी देणे आवश्यक आहे. वापरकर्त्याच्या ऍक्सेस बँडविड्थच्या बाबतीत, सध्याच्या मोठ्या प्रमाणावर वापरल्या जाणाऱ्या कोडिंग तंत्रज्ञानाच्या वापरासाठी, वापरकर्त्यांना किमान ३ ते ४ मेगाबिट्स/सेकंद डाउनलिंक ऍक्सेस बँडविड्थची आवश्यकता असते, जर उच्च दर्जाच्या व्हिडिओचे प्रसारण करायचे असेल, तर आवश्यक बँडविड्थ देखील जास्त असते; चॅनल स्विचिंगमधील विलंबाच्या बाबतीत, आयपीटीव्ही वापरकर्त्यांना वेगवेगळ्या चॅनल्समध्ये स्विच करताना सामान्य टीव्हीप्रमाणेच कामगिरी मिळावी हे सुनिश्चित करण्यासाठी, आयपीटीव्ही सेवांच्या व्यापक प्रसारासाठी किमान डिजिटल सबस्क्राइबर लाइन ऍक्सेस मल्टिप्लेक्सिंग उपकरण (DSLAM) आयपी मल्टिकास्ट तंत्रज्ञानास समर्थन देत असणे आवश्यक आहे; नेटवर्क क्यूओएसच्या बाबतीत, पॅकेट लॉस, जिटर आणि आयपीटीव्ही पाहण्याच्या गुणवत्तेवर होणारे इतर परिणाम टाळणे आवश्यक आहे.
(2) WiMAX अॅक्सेस पद्धतीची DSL, Wi-Fi आणि FTTx अॅक्सेस पद्धतीशी तुलना
डीएसएलमध्ये, त्याच्या स्वतःच्या तांत्रिक मर्यादांमुळे, अंतर, दर आणि आउटगोइंग दराच्या बाबतीत अजूनही अनेक समस्या आहेत. डीएसएलच्या तुलनेत, वायमॅक्स सैद्धांतिकदृष्ट्या अधिक मोठे क्षेत्र व्यापू शकते, जलद डेटा दर देऊ शकते, अधिक स्केलेबिलिटी देते आणि उच्च QoS हमी देते.
वाय-फायच्या तुलनेत, वायमॅक्समध्ये अधिक व्यापक व्याप्ती, विस्तृत बँड अनुकूलन, अधिक मजबूत स्केलेबिलिटी, उच्च दर्जाची सेवा आणि सुरक्षा इत्यादी तांत्रिक फायदे आहेत. वाय-फाय हे वायरलेस लोकल एरिया नेटवर्क (WLAN) मानकावर आधारित आहे आणि ते प्रामुख्याने घराच्या आत, कार्यालयांमध्ये किंवा हॉटस्पॉट क्षेत्रांमध्ये जवळच्या अंतरावर वितरित इंटरनेट/इंट्रानेट ऍक्सेससाठी वापरले जाते; वायमॅक्स हे वायरलेस मेट्रोपॉलिटन एरिया नेटवर्क (WMAN) मानकावर आधारित आहे, जे प्रामुख्याने स्थिर आणि कमी-गतीच्या मोबाईल नेटवर्क अंतर्गत उच्च-गती डेटा ऍक्सेस सेवेसाठी वापरले जाते.
उच्च-गती ब्रॉडबँड ऍक्सेस पद्धत म्हणून FTTB+LAN खालील कार्ये पार पाडते:आयपीटीव्हीतांत्रिकदृष्ट्या ही सेवा फारशा अडचणींशिवाय उपलब्ध आहे, परंतु इमारतीमधील एकात्मिक वायरिंगची समस्या, स्थापनेचा खर्च आणि ट्विस्टेड-पेअर केबलमुळे निर्माण होणारे प्रसारण अंतर यांमुळे ती मर्यादित आहे. WiMAX ची आदर्श नॉन-लाइन-ऑफ-साइट प्रसारण वैशिष्ट्ये, लवचिक तैनाती आणि कॉन्फिगरेशनची विस्तारक्षमता, उत्कृष्ट QoS (क्वालिटी ऑफ सर्व्हिस) आणि मजबूत सुरक्षा या सर्व गोष्टींमुळे ती IPTV साठी एक आदर्श ऍक्सेस पद्धत ठरते.
(3) आयपीटीव्हीला वायरलेस ऍक्सेस देण्यासाठी वायमॅक्सचे फायदे
डीएसएल, वाय-फाय आणि एफटीटीएक्स यांच्याशी वायमॅक्सची तुलना केल्यास, आयपीटीव्ही ऍक्सेस साकार करण्यासाठी वायमॅक्स हा एक उत्तम पर्याय असल्याचे दिसून येते. मे २००६ पर्यंत, वायमॅक्स फोरमच्या सदस्यांची संख्या ३५६ पर्यंत वाढली होती आणि जगभरातील १२० हून अधिक ऑपरेटर्स या संस्थेत सामील झाले होते. आयपीटीव्हीच्या शेवटच्या टप्प्यातील समस्या सोडवण्यासाठी वायमॅक्स हे एक आदर्श तंत्रज्ञान ठरेल. तसेच, वायमॅक्स हा डीएसएल आणि वाय-फायसाठी एक उत्तम पर्याय असेल.
(4) आयपीटीव्ही अॅक्सेसची वायमॅक्स अंमलबजावणी
IEEE802.16-2004 मानक प्रामुख्याने स्थिर टर्मिनल्ससाठी आहे, त्याचे कमाल प्रसारण अंतर ७~१० किमी आहे, आणि त्याचा कम्युनिकेशन बँड ११GHz पेक्षा कमी आहे. यात वैकल्पिक चॅनल पद्धतीचा अवलंब केला जातो आणि प्रत्येक चॅनलची बँडविड्थ १.२५~२०MHz दरम्यान असते. जेव्हा बँडविड्थ २० MHz असते, तेव्हा IEEE 802.16a चा कमाल दर ७५ Mbit/s पर्यंत पोहोचू शकतो, साधारणपणे ४० Mbit/s; जेव्हा बँडविड्थ १० MHz असते, तेव्हा ते २० Mbit/s चा सरासरी प्रसारण दर देऊ शकते.
वायमॅक्स नेटवर्क विविध व्यावसायिक मॉडेल्सना समर्थन देतात. वेगवेगळ्या दरांच्या डेटा सेवा हे या नेटवर्कचे मुख्य उद्दिष्ट आहे. वायमॅक्स विविध QoS स्तरांना समर्थन देते, त्यामुळे नेटवर्क कव्हरेज सेवेच्या प्रकाराशी जवळून संबंधित आहे. आयपीटीव्ही ऍक्सेसच्या बाबतीत, आयपीटीव्हीला उच्च-स्तरीय QoS हमी आणि उच्च-गती डेटा ट्रान्समिशन दरांची आवश्यकता असल्यामुळे, वायमॅक्स नेटवर्कची उभारणी परिसरातील वापरकर्त्यांची संख्या आणि त्यांच्या गरजांनुसार योग्यरित्या केली जाते. जेव्हा वापरकर्ते आयपीटीव्ही नेटवर्क ऍक्सेस करतात, तेव्हा त्यांना पुन्हा वायरिंग करण्याची आवश्यकता नसते, फक्त वायमॅक्स रिसीव्हिंग उपकरण आणि आयपी सेट-टॉप बॉक्स जोडण्याची गरज असते, त्यामुळे वापरकर्ते सोयीस्करपणे आणि त्वरीत आयपीटीव्ही सेवेचा वापर करू शकतात.
सध्या, आयपीटीव्ही हा प्रचंड बाजारपेठेची क्षमता असलेला एक उदयोन्मुख व्यवसाय आहे आणि त्याचा विकास अजूनही सुरुवातीच्या टप्प्यात आहे. त्याच्या भविष्यातील विकासाचा कल आयपीटीव्ही सेवांना टर्मिनल्ससोबत अधिक एकात्मिक करण्याचा आहे, आणि टीव्ही हे संवाद आणि इंटरनेट कार्यांसह एक सर्वसमावेशक डिजिटल होम टर्मिनल बनेल. परंतु आयपीटीव्हीला खऱ्या अर्थाने यश मिळवण्यासाठी, केवळ कंटेंटची समस्याच नव्हे, तर शेवटच्या टप्प्यातील अडथळाही दूर करावा लागेल.
पोस्ट करण्याची वेळ: ०५-डिसेंबर-२०२४